Dört Kapı Kırk Makam Nedir Alevi BektaÅŸi kültüründe inancın temel taşını oluÅŸturan dört kapı kırk makam asırlarca süregelen gelenektir. Ne varki, bunca yıl sünnü kalem ustaları bunu iman, namaz ve niyazla karıştırmışlar, Dedelik kurumunu bir çıkar olarak gören, bunu bir düÅŸünce sümürüsü yapan dedeler de sünnü yazarlara malzeme vermiÅŸtir. Ä°ÅŸte bizce atamızdan yadigar kalan sözler.... Åžeriat              -           AteÅŸ,   Tarikat            -           Su, Marifet            -           Gök, Hakikat          -           Yer. (Topraktır) Bir baÅŸka söyleyiÅŸle: Åžeriat       -           Anadan doÄŸmak;  Tarikat     -           Ä°krar verip, peyman almak; Marifet     -           Nefsini Bilmek, ölmeden ölümü tadmak;  Hakikat    -           Özünü bilmektir Yine bir baÅŸka deyimle, dualarımızda bile bizim yolumuz altıgendir diye geçer. Bu söyleve de biz ÅŸu gözle bakarız. Åžeriat                -           AteÅŸ,   Tarikat               -           Su, Marifet              -           Gök, Hakikat              -           Yer. (Topraktır) Hak için Hakı aramak      -           Akıl Hakkla BütünleÅŸmek     -           Ä°limdir Görülüyorki, Alevi BektaÅŸi düÅŸüncesi doÄŸayla bütünleÅŸmiÅŸ hakkı akılla aramış, ilim ışığıyla da düÅŸüncesini hep yenilemiÅŸtir. Bu baÄŸlamda biz dört kapıyı bir akedemik eÄŸitim, kemale ulaÅŸmak için bir sınav olarak görmekteyiz. O nedenlede, dört kapıya ÅŸu pencereden de bakarız: Åžeriat                -           Bir ilkokul, Tarikat               -           Ortaokul, Marifet              -           Lise, Hakikat ise        -           Üniversite Hakı aramak      -           Lisans ve Üstlisans Yapmak Hakkla BütünleÅŸmek     -           Doktora yapıp  – ÖÄŸrenmenin  sonu olmadığına inanmak..... DoÄŸrusu ilimin sonunun olmadığı ‘’Ebedin sonu, Ezelin de baÅŸlangıcıdır’’ bizim yolumuz. Konu ile ilgili  Ejdadımızdan kalan elimizdeki yazgılar Dört Kapı Kırk Makamla ilgili bilgiyi aÅŸağıya alıyoruz: Dört kapı kırk makamdan sorarsan eri gel bu dersten sabah ala gör EÄŸer bu esrarın aslını ararsan Aç can gözün kalp aynasın sile gör Åžeriatta evvel makam ya Allah Birinci inanmak; Bismi Åžah Ä°kinci  Ä°limdir, hem Kelamullah OkuduÄŸun ilme amel kıla gör Üçüncü makam-ı savm ile salat Kelime-i Åžahı ÅŸahadet, hem haccı, zekat Haramdan, riyadan sakın be gayet Ä°hlas-ı pak ile makbul ola gör Dördüncü makamı, hem helal yemek BeÅŸincisi akt-i nikah eylemek Altıncısı ÅŸirki, ÅŸirk bilmek Yedinci farz ile sünneti boÅŸa gör Sekizinci makamı, aÅŸk ile ÅŸevkat Dokuzuncusu müekkilane itaat Onuncu Seyyiddir tatir-i sünnet Emr-i maruf, nehy-i münker kıla gör Tarikat’ın evvel makamı ey can Birinci El tutup mürÅŸidden tövbe etmek hemen Ä°kinci mürid ol mutlaktır ayan Micaz-ı mürÅŸid’den hazer kıla gör Üçüncü kanaat ehli alasın aşık Erenler rahine olmak muvafık Dördüncüsü cihaddır emaneti Haluk Kalp evini nefs elinden ala gör BeÅŸincisi hizmettir bir gerçek ere Altıncı Hak yedinci özüne göre Yedinci farz ile sünneti boÅŸa gör Sekizinci hırka, taç ura Secde-i fahri uzlet kıla gör Dokuzuncu ola, ehl-i nasihat Hall-i müÅŸkül için, ede muhabbet Onuncu makam-ı aÅŸk ile sohbet Nefis olup, aÅŸk bahrine dala gör Marifet’in on makamın fark eyle Birinci makamda kalbini pak eyle Ä°kinci korkudur, özün berk eyle Üçüncü makamdan perhiz ola gör Dördüncü sabırdır beÅŸinci edep Altıncı comartlık buyurdu Cenap Yedinci ilimdir bilene hep Sekizinci fahir gani ola gör Dokuzuncu olmak ehl-i marifet Onuncusu farkı Farkullahtır elbet Dahi on makamdır sırr-ı hakikat Evvel makamında turap ola gör Ä°kinci hoÅŸ görmek cümle milleti Budur erenlerin hem nasihatı Neylersin münkiri etme sohbeti Mümin isen var mümini bula gör Üçüncü makamı tefekkür eyle Dördüncü sözünü halliyle söyle Arif ol muhabbet deryasın boyla BeÅŸinci dergahta makbul ola gör Altıncı makamı sohbettir gari Nadan ehline söyleme bu esrarı Yedinci sabırdır Tanrı seddarı Bekle sabır tekkesinde kala gör Sekizinci gördüÄŸünü sidretmek Dokuzuncu neccat Hakk’a ÅŸükretmek Hem dünyayı ahireti fikretmek Fikir kıl her eÅŸyadan ibret ala gör MüÅŸahade oldu onuncu makam Ä°ÅŸte burda tam oldu kırk makam Huzur-u kalp ile kıl Hakk’a kıyam Cahdeyle de bu manayı ire gör Nadan olan bu esrarı bilemez Bu sırra ermeyen mümin olamaz Ben mürÅŸidim dese dahi yaramaz Gafil gezme maksudunu bula gör Haydar’ım erendir  ejdadı Yesevi Elesti bezminde demiÅŸiz belli Nesl-i on iki imam BektaÅŸ-i Veli EriÅŸ Hakikata  biad kıla gör. Görülen o ki, bizim yolumuzu asırlarca önce akıl, ilim ve bilime baÄŸlamışlar. Bizde kendimizi bu yola verdik. Gönlümüzce deryada gezen derviÅŸhanlarız biz.....    Veyis HaydardedeoÄŸlu