Abdal Musa Abdal Musa, Hacı BektaÅŸ’ın önde gelen ardıllarındandır (Alevilikte: halifelerinden). Söylenceler O’nu Anadolu’nun gözcüsü olarak gösterirler. BektaÅŸi meydanındaki oniki posttan onbirincisi olan “ayakçı postu” O’nundur ve “Abdal Musa Postu” olarak adlandırılır. BektaÅŸi söylencelerinde Abdal Musa, Ahmet Yesevi’nin halifelerinden gösterilir. Soyunun Orta Asya’dan gelmesi nedeniyle "Horasan Erenleri"nden sayılır. Azerbaycan'a baÄŸlı Hoy'dan olduÄŸu söylense de Anadolu’ya Horasan’dan gelmiÅŸtir. BektaÅŸiler, peygamber soyundan geldiÄŸini, yani "seyyid" olduÄŸunu düÅŸünürler. Babası Hasan Gazi’dir. Dedesi Haydar Ata ise Hacı BektaÅŸ’ın amcasıdır. Hacı BektaÅŸ’la yakın akrabalığı vardır. Annesi Ana Sultan, kız kardeÅŸi ise Hüsniye Bacı’dır. Annesi ile kız kardeÅŸinin mezarları Elmalı’nın Tekke köyünde, Abdal Musa Tekkesi’ndedir. AşıkpaÅŸaoÄŸlu Tarihi’nde Abdal Musa’ya iliÅŸkin bilgiler vardır. AşıkpaÅŸaoÄŸlu, Abdal Musa’yı Hacı BektaÅŸ’ın “müridi”, Hatun Ana(Kadıncık Ana)’nınsa “muhibi” olarak gösterir. Abdal Musa Sulucakarahöyük’te Hacı BektaÅŸ’ın yatırının başında bir süre kalmış, büyük bir olasılıkla Hacı BektaÅŸ Degahı’nı Kadıncık Ana ile birlikte o kurmuÅŸ, Orhan Bey döneminde savaÅŸlara katılmış, özellikle Bursa’nın alınmasında(1326) bulunmuÅŸ, bir asker üsküfünü başına koyarak geri geldiÄŸinden BektaÅŸiler’in “Elifi tac”ı böylece onunla gelenekleÅŸmiÅŸtir. Abdal Musa, XIII. y. yılın son yarısıyla XIV. y. yılın ilk yarısı içerisinde yaÅŸamış olmalıdır. Kaynaklar ve söylenceler O’nun Orhan Bey döneminde yaÅŸadığını ve Bursa’nın alınmasına katıldığını vurguyla belirtirler. EÄŸer böyleyse Hacı BektaÅŸ’ın son dönemine kavuÅŸmuÅŸtur. Bursa ve Orhan Bey zamanına rastlayan dömemiyse O’nun oldukça olgunluk ve yaÅŸlılık dönemi olmalıdır. YeniçeriliÄŸin kuruluÅŸuna(1363) ya kalmamış olmalı, ya da Yeniçeri dönemi savaÅŸlara katılmamış olmalıdır. Bu nedenle “Elifi tac” Yeniçeriler’le katıldığı savaÅŸlardan deÄŸil de, daha önceki akınlara katılışı sırasıyla ilgili bir söylenceye baÄŸlanabilir. Abdal Musa uzun zaman Bursa’da kaldığından ve Orhan Bey döneminde yararlı hizmetlerde bulunduÄŸundan, kendisine Bursa’da bir makam verilmiÅŸtir. O ise daha sonraları heterodoks Türkmenler’in yoÄŸunlukta olduÄŸu yöreleri tercih etmiÅŸ, önce Aydın bölgesine, sonraysa KızılbaÅŸlık-AleviliÄŸin merkezi Teke bölgesine göçmüÅŸtür. Antalya dolaylarını ve Toros daÄŸları eteklerini tercih ederek Elmalı’ya yerleÅŸmiÅŸtir.BektaÅŸilik inancında merkez dergahtan sonra en önemli bir BektaÅŸi dergahı olarak bilinen Elmalı Tekkesi’ni kurmuÅŸtur. Mezarı oradadır. Elmalı aynı zamanda Tahtacı Alevileri’nin yaÅŸadığı önemli bir merkezdir. Hasluck bura tarikat üyelerinin mali durumlarının iyi olduÄŸunu belirtir. BektaÅŸi eÅŸik(asitane) ve dergahlarının en büyüklerinden ikisinin Abdal Musa ve O’nun halifesi olan Kaygusuz Abdal adına kurulmuÅŸ olması, Abdal Musa’nın BektaÅŸilik içerisindeki yerinin önemini gösterir. Zaten, Abdal Musa’nın da Alevi-BektaÅŸiler içerisinde önemli bir yeri vardır. Alevi yolunun kurallarını Abdal Musa netleÅŸtirmiÅŸtir. Aleviler, Balım Sultan’dan çok, Abdal Musa’ya önem verir, adına özel Cemler düzenler ve kurban keserler. Abdal Musa bu yönüyle kimi kez Hacı BektaÅŸ’tan bile öne çıkarılır. ArÅŸiv belgelerine göre, Abdal Musa’nın Fenike köylerinde vakıf arazileri vardır. Hatta O’na baÄŸlı BektaÅŸi tekkeleri de kurulmuÅŸtur. Manisa’nın Adala bucağında Abdal Musa adına vakfedilmiÅŸ çiftlikler vardır. Abdal Musa Tekkesi’ni XVII. y. yılda gezen Evliya Çelebi tekkenin varlıklı olduÄŸunu belirtir. BektaÅŸilik, Abdal Musa yoluyla DoÄŸu Anadolu’da, Batı Anadolu’da, Balkanlar’da, Rodos ve Girit’te tutunur ve tanınır. Zile- Emirören köyünde bir mezar, Abdal Musa mezarı olarak bilinir. DivriÄŸi’nin Timisi köyünde Abdal Musa koruluÄŸu vardır. DivriÄŸi’ye baÄŸlı Hergün tuzlasındaki 80 dikili taÅŸ “Abdal Musa’nın askerleri” olarak adlandırılır. “Abdal Musa’nın askerleri” miti DoÄŸu Anadolu’nun Alevi çevrelerinin tümünde yaygındır. Anadolu Alevileri Muharrem ayında Abdal Musa çorbası(aÅŸuresi) dağıtırlar. Bosna’nın Sarajova bölgesi, aÅŸure çorbasına Abdal Musa çorbası derler. Bosna’dan Azerbaycan’a kadar Alevi- BektaÅŸiler Abdal Musa kurbanı keserler. AraÅŸtırmacı W. Bauer’e göre BektaÅŸiliÄŸin batı ve güney batıya yayılması ve özellikle Likya’da tutunması Abdal Musa yoluyla olmuÅŸtur. Kaygusuz Abdal, Kafi Baba, Budala Sultan, Sevündük Dede, Kilerci Baba, Baltası Gedik, Mesten Dede, Keramet Baba, Hasan Baba, Oturak Dede’ler ise Abdal Musa’ya, ya da zaman içerisinde tekkesine baÄŸlanmış BektaÅŸi babalarıdır. Kafi Baba, Abdal Musa’nın mürididir. Kaygusuz Abdal’sa halifesidir ve Mısır’a görevlendirmiÅŸtir. Yukardaki bilgiler Wikipedia Ansiklopedisinden alınmıştır. Bu bilgiler zaman içerisinde araÅŸtırma yaptıkça güncellenecektir. Abdal Musa, Anadolu alevileri arasında yaygın olan Abdal Musa Ayı veya Abdal Musa AÅŸure/Pilav günlerinin ayrı bir anlamı vardır. Zenginle fakirin varlık paylaÅŸtığı gün olarak bilinir. Zenginler adak kurbanlarını keser ve yoksullara bir ay süresünce dağıtılır. Bu konuyu güncelleÅŸtirip daha geniÅŸ tutmaya çalışacağız. Veyis HaydardedeoÄŸlu