Balkanlarda En Büyük Pir Balkanların yetiÅŸtirdiÄŸi önemli bir kiÅŸi dolan Balım Sultan, Alevi-BektaÅŸi inancında, Anadolu ve Rumeli'de HacıbektaÅŸ Dergahı'nın yetiÅŸtirdiÄŸi en büyük Pir'dir. Hacı BektaÅŸi Veli'nin müridi ve en büyük halifesidir. Hatta BektaÅŸiliÄŸi kurumlaÅŸtıran ve yeniden irÅŸad eden Dede Baba'dır. BektaÅŸiliÄŸi sistemleÅŸtirip geliÅŸtiren Balım Sultan'ın annesi Balkan'lı bir Rum kızıdır. Olay ÅŸöyle geliÅŸmiÅŸtir. Fatih Sultan Mehmet, Sırbistan'nın fethi sırasında esirler arasında bir Sırp presnsi ve prensesi görür. Bunlar kardeÅŸtirler. Fatih bu iki genci, yetiÅŸtirilmek üzere Dimetoka'da bulunan BektaÅŸi tekkesine gönderir. Bu prens ve prenses BektaÅŸi terbiyesine göre yetiÅŸir. BektaÅŸi Babalarından Sersem Ali bu Sırp presni ile evlenir. Bu evlilikten Balım Sultan dünyaya gelir. Balım Sultan daha sonra Hacı BektaÅŸ Dergah'ında eÄŸtim görür. Bu gün Balım Sultan'ın türbesi Hacı BektaÅŸ Dergah'ında ve Hacı BektaÅŸ'ı Veli Türbesi ile birlikte zıyaretcilere açıktır. Balkan"lardaki Alevi-BektaÅŸi olgusuna yine baÅŸka bir uzmanın araÅŸtırmasıyla göz atalım: Prof Dr Michael Keil Hacı BektaÅŸi Veli araÅŸtırmasıyla Avrupa BektaÅŸileri için önemli bir yer taşımaktadaır. Prof. Kiel, " Eski Türk Avrupa BektaÅŸiliÄŸi üzerine bir ÅŸeyler söylemeden edemeyeceÄŸim" diye sözüne baÅŸlıyor. Özellikle Balkanlarda 17 yıl süren çalışmasıyla bu yörenin insanlarına daha yakın olduÄŸu bilinmekte. Makedonya ve Arnavut'luk hakkında araÅŸtırmasının daha geniÅŸ boyutlarda olduÄŸu için bu konuda genelleme yapabilecek bilgiye sahip olduÄŸu anlaşılıyor. KonuÅŸmalarının bir bölümünde ÅŸöyle baÅŸlıyor Prof. Kiel: "BektaÅŸi tarikatı için balkanlar ikinci derecede önem taşımazlar, tersine en baÅŸta gelirler. Trakya"nın ovalarında ve tepelerinde Kızıl Deli adı ile tanınan, Seyit Ali Sultan'ın asithanesi, ÅŸimdi içinde bulunduÄŸumuz ana tekkeden (Hacı BektaÅŸ Dergahı kastediliyor) hemen sonra gelir. Burası BektaÅŸi merkezlerinden ikinci derecede önem taşıyan bir tapınaktır. Kızıl Deli Tekkesi 1501 yılında tarikatın büyük devrimcisi Balım Sultan"ın ÅŸeyh mertebesine eriÅŸinceye kadar yaÅŸadığı ve faliyet gösterdiÄŸi bir yerdir. Bu erken BektaÅŸilik yolunun en ünlü misyonerlerinden ikisi, Sarı Saltuk ve Seyit Ali Sultan bugün DoÄŸu Yunanistan, DoÄŸu Bulgaristan ve Güney Romanya gibi yerlerde vaaz vererek, mücadele ederek, hayatlarının en verimli çaÄŸlarını harcamışlardır. Bundan baÅŸka 14. ve 16. yüz yıl arası Balkanlar, büyük çapta tarikatın düÅŸünce ve biçim bakımından yön kazandığı bir yerdir. Balkanlar'da büyük ve en görkemli eserlerin bir çoÄŸu, BektaÅŸi Tekkeleridir. Osmanlı edebiyatı ve ÅŸiiri alanında, Balkanlarda yazılanlar Anadoluda yazılanlardan çok daha geniÅŸ bir yer tutmaktadır. Yalnızca bu durum bile dikkati çekmeye yeter". Prof. Dr. Michael Kiel-Haci BektaÅŸi Veli .... kitabından Alevi/BektaÅŸiliÄŸin Balkanlara kadar geniÅŸlemesinide Ä°slam Ansiklopedisi de aynen ÅŸu ÅŸekilde veriyor: BektaÅŸilik, Osmanlı futuhatı ile Balkanlara da geçmiÅŸ ve Tuna kıyılarından Arnavutluk'a kadar çok geniÅŸ sahalarda kurduÄŸu tekkelerde, Balkanlar'ın Ä°slamlaÅŸmasında, sonradan BektaÅŸilerle karışmış saır bir takım derviÅŸ zümreleriyle birlikte mühim rol oynamıştır. Sarı Saltuk, Seyit Ali Sultan, Otman Baba gibi bir kısmı mahhali bir kısmıda umumi" diye geçiyor. Daha sonra Evliya Çelebi'nin de 17. yüzyılda bu gelenegin "Daha pek canlı olan yerli ananelerin" yaÅŸandığı söylendiÄŸini de belirtiyor.  - Ä°slam Ansiklopedisi - BektaÅŸilik maddesi. Evet, Balım Sultan gerçekden de Makedonya, Yunanistan Arnavutluk gibi yerlerde Alevi BektaÅŸi kültürünü yerleÅŸtirip  kurumlaÅŸtırarak insan sevgisini Hırıstiyan toplumlara da beÄŸendirmiÅŸ bir ulu önderdir. Onun açtığı insan sevigi günümüzde bile yaÅŸamaktadır. Ohri, Prilep, Manastır ve Üsküp gibi ÅŸehirlerde BektaÅŸi dergahları Pazar günleri Ortodoks inancına da açılmış ibadet yerleridir. Zamanla Ortodoks inançlı olan insanlar BektaÅŸiliÄŸin hoÅŸ görüsüne ilgi duyarak Alevi BektaÅŸi kültürünü kabul etmiÅŸlerdir. Ne varki, II. Selim yani Osmanlı hanedanı Sultan Selim 16. yy'da baÅŸlatığı Ä°slam rönesansı adıyla Anadoluyu araplaÅŸtırma sürecinde, Balım Sultan PadiÅŸah fermanı baskısı altında kalmış ve bir süre Arap kültürünü benimsemiÅŸtir. Bunun üzerine Hacı BektaÅŸ dergından dışlanmış ve yetkileri elinden alınmıştır. Fakat bu isyan uzun sürmeden geri dönüÅŸ yapan Balım Sultan tövbe ederek Hacı BektaÅŸ dergahına döner ve ÅŸu ifadeyi kullanır: "Hünkarım kısa bir süre yolundan ayrıldım, bundan böyle başımla, serimle yolundayım, ben öldükten sonra senin dergahına gömsünler, başımı da giriÅŸ kapısına doÄŸru koysunlar ki, seni görmeye gelen canlar, benim kısa dönem isyanımın cezası olarak başıma basarak tekkeye girsinler" Hacı BektaÅŸ tekkesine gidenler, Balım Sultan'nın türbesinde mezarın baÅŸ ucu giriÅŸ kapısına doÄŸru bakar. Dolayısıyle, vasiyetine uygun ÅŸekilde mezarı yapılmıştır. Balım Sultan, kısa süren isyanından sonra da, Alevi BektaÅŸi kültürünün evrensellÄŸini batı dünyasında tanıtmıştır. HoÅŸca kalın, hakca kalın - Veyis HaydardedeoÄŸlu.