KIBRISLI  TÜRKLERİN KÖKENLERİ[1]

Dr Nazım Beratlı Çalışmasıdır: - Değerli Beratlı’nın çalışmasına ışık tutan belgedir.

Hikâyemiz, böyle başlamıştı... Uğraş Beratlı'nın Osmanlıca aslı ve İngilizce tercüme sinden yararlanarak bugünkü Türkçe'ye çevir­diği Sarı Selim'in aşağıdaki fermanı, büyük maceramızın ilk adımıy­dı.

PADİŞAH SARI SELİMİN FERMANI:  (Padişah II. Selim)

"Anadolu ve Karaman ve Rum ve Dulkadiriye'de bulunan kadılara emrediyorum ki;

Halen Kıbrıs Beylerbeyi olan Sinan Paşa'nın, yüksek ve kutsal makamıma gönderdiği mektupta, Kıbrıs, Adası'nın çok sayıda askerle istilâsı sonucu, adanın pek çok yerinin harap olduğu, bu ha­rap olan yerlerin, tarım yapma, bağ, bahçe ve şeker kamışı ekmeğe uygun yerler olup, toprağın bir kile tohumdan, elli-altmış kile ürün verebilecek kadar verimli olduğu, adanın kasaba, köy ve sair bölge ve bahçelerinin, iskân edilmesi, gözetilmesi ve geliştirilmesi gerekti­ği üildirilmiştir.

Şimdi, adanın havası en iyi durumdayken, tehlikeye açık noktalardaki kalelerin tamir edilmesini, düzenli asker tayin edilme­sini emrediyorum. Böylece, Allah'ın izniyle ada, alçak düşmanın sal­dırılarına karşı, korunmuş olacaktır. Bu konuların hallolması İçin, son derece dikkatli olunmalı ve ihmale yer verilmesine fırsat tanın­mamalı, köy ve kasabalar, mamur hale getirilmelidir.

Bunun için, teşvik olarak, adı geçen adaya gelenler, Öşür ve diğer vergilerinden iki yıl süre ile muaf tutulmalı ve suçlan, affe­dilmelidir. Çorak, sarp ve kayalık yerlerde yaşayanlar, daha fazla toprağa ihtiyacı olanlar, kanunsuz hareketleri ve kötü huylarıyla ta­nınanlar, bölgelerinin kütükleriyle kayıtlı olmayanlar, bulundukları bölgeye yeni gelenler, oldukları yere kira ödeyerek yerleşenler, yıllar­dır yayla, bağ, bahçe anlaşmazlıkları içinde olanlar, kırdan kasaba­lara göç edenler, avareler, belli bir işi olmayanlar ve leventlik eden­ler, adı geçen adaya gönderileceklerdir. Buna, her kasabadan, on ha­neden, bir hane seçilmek koşuluyla, şu sanayi erbabı ve esnaf da ek­lenecektir.

Ayakkabıcı, çizmeci, terzi, takkeci, dokumacı, çuvalcı, hal­laç, kazaz, aşçı, çorbacı, mumcu, semerci, nalbant, bakkal, debbağ, dülger, yapıcı, taşçı, kuyumcu, kazancı ve diğer zanaatkar ve tüccar­lar.

Bunlara ilâveten, güçlü kuvvetli işe yarar adamlar, kış gel­meden, uygun giysileri, davarları ve çiftleri ile adaya göçür ül mel i di r. Bu adamların, kötü Ünleri ile kanunsuz hareketleri ile tanınanlar arasından seçilmesine ve kütüklerde kayıtlı olmamasına, kendi evleri bulunmayıp kirada oturuyor olmalarına, faizciler, toprak konu­sunda münakaşa edenler ve diğerlerinin olmasına, son derece dik­kat ediniz. Ve davarları ve çiftleri ile birlikte gönderiniz. Siz kadılar, tasarruflarındaki yerleri ve mülklerini açık artırma ile satarak, pa­ralarını kendilerine teslim edip, Kıbrıs'a gönderilmek üzere, hemen Silifke'ye gönderiniz. Zenaatkar ve tüccarlar da, on haneden bir ha­ne olmak koşuluyla, işe yarayanları seçilip isimleri kaydedildikten sonra, Kıbrıs Adası'na Silifke üzerinden gönderilmelidir. Arkada bı­raktıkları mülklerinin, gerçek değerinin altında satılmamasına ve herhangi bir zarar verilmemesine, dikkat edesiniz. Ayrıca bütün bu insanlar isimleri ve ayrıntıları ile defterlere kaydedilip, çiftçilere kaç koyun verildiği, kimin göçürüldüğü, tüccarın hangi köy veya mahal­leden geldiği, ayrıntılı olarak, defterlere kaydedilsin. Bu defterlerin bir kopyası bana, biri Kıbrıs Beylerbeyliğine gönderilsin, sonuncusu ise kadılığınız mahkemesi arşivinde saklansın.

Götürülenlerin geri dönmemesine dikkat ediniz. Ayrıca, mübaşirlere tembih ediniz ki; Kıbrıs'a gönderme bahanesiyle kimse­den para almasınlar, kimseyi taciz etmesinler. Bu konuda, adamakıl­lı dikkatli olunuz ve Kıbrıs'a sürülmeyecek olanların rahatsız edil­mesine fırsat vermeyiniz. Kıbrıs'a götürülecek olanlara ise emrim üzere vergiden iki yıl süre ile muaf tutulacaklarını, duyurup, özendi­riniz. Buna rağmen, kaydedilip adaya koyun ve keçileri ile göçenler­den, adayı terkeden olursa, yakaladığınız yerde idam ediniz. Siz vilâ­yet kadıları, bu konuda, dikkatli ve basiretli olunuz. Eğer sizin bölge­nizden, Kıbns'a gönderilip de geri dönen varsa, hapsedip hakkın­dan gelindiğini devamlı olarak makamıma bildiriniz. Göç İçin adı kaydedilenleri, zaman yitirmeden Silifke'ye toplayıp, oradan da Kıb­ns'a gönderin. Adaya ulaştıklarında, adanın beylerbeyine defterleri de ulaştırın, onun bu insanları uygun bulduğu yerlere yerleştirdiği­ne tanık olun. Göçmenlerle birlikte gidecek memurlar, onların yer­leştirildiğine dair bilgiler Kıbrıs beylerbeyi tarafından kayıt altına alındıktan sonra, geri bölgelerine dönüp, bu bilgileri benim ulu ve kutsal makamıma göndereceklerdir.Hepinize, bu belge ile bu konunun çözümünü sağlamanız, emredilmiştir. Adaya gönderilecek koşullan taşıyan kimi kimseleri, kendi adamınızdır diye koruyup, başkalarım göndermeyiniz. Bana böyle bir şikâyet ulaşırsa yapanın hakkından geleceğimden, şüphe et­meyiniz. Bunu yapanları siz, onun haberi olmadan bana bildirmek­ten başka, kendiniz birşey yapmayacaksınız."